Хичээлийн бус цагийг систем болгох нь — давталтын дэглэмийг сургууль хэрхэн тохируулж өгдөг вэ
Өдрийн хичээл гэдэг бол хэлний сургалтын хагас нь. Нөгөө хагас нь хичээл тарснаас унтах хүртэлх цагт болдог — эсвэл болдоггүй. Ижил кампуст, ижил багштай, ижил хугацаанд сурсан хоёр хүний үр дүн эрс өөр гардгийн гол шалтгаан яг энд байдаг.
Асуудал нь сахилга бат биш. Ядарсан хүнд «өнөөдөр юуг давтах вэ» гэсэн шийдвэр гаргах эрчим хүч үлддэггүй — тиймээс шийдвэрийг урьдчилан гаргаж, дэглэм болгож тогтоох хэрэгтэй болдог. Үүнийг гурван түвшинд хийж болно.
Түвшин 1 — өөрөө зохион байгуулах
Хамгийн уян хатан, хамгийн бага тогтвортой хувилбар. Ажиллуулах гол нөхцөл нь дүрэм цөөн байх. Гурваас олон дүрэмтэй өөрийн дэглэм долоо хоногийн дотор нурдаг.
Ажилладаг хамгийн энгийн хувилбар:
- Оройн хоолны дараа шууд 30 минут — өрөөндөө ороогүй байхад
- Зөвхөн тухайн өдрийн материал — шинэ юм нэмэхгүй
- Дуусах цагаа урьдчилан тогтоох — «дуустал» биш «хагас цаг»
Түвшин 2 — багштай хамтарсан төлөвлөлт
Хамгийн үр дүнтэй, хамгийн бага ашиглагддаг түвшин. Суралцагчийн ихэнх нь гэрийн даалгаврыг «багш өгдөг зүйл» гэж ойлгодог ч үнэндээ өөрөө захиалж болдог зүйл юм.
Багшид тавьж болох тодорхой хүсэлтүүд:
- «Өнөөдрийн хичээлээс миний хамгийн олон давтаж алдсан гурван зүйлийг бичээд өгөөч»
- «Маргааш эхлэхдээ эдгээрийг эхлээд шалгаад өгөөч»
- «Оройн даалгавраа бичгээр биш, дуу хураад авчирч болох уу»
Гурав дахь хүсэлт ялангуяа хүчтэй ажилладаг: бичсэн даалгавар нүдээр л ажилладаг бол дуу хураасан даалгавар ам, чихийг зэрэг ажиллуулдаг. Ийм захиалга авах боломж, хэлбэр нь багш, хөтөлбөрөөс хамааран өөр байж болох тул эхний долоо хоногтоо шууд ярилцаж тохироорой.
Түвшин 3 — сургуулийн журмаар барих
Зарим сургуульд оройн бие даалт хуваарьт байдаг, ирц бүртгэдэг, тодорхой цагийн хооронд өрөөнөөс гарахыг хязгаарладаг журам үйлчилдэг. Ийм зохион байгуулалтыг ерөнхийд нь чанга дэглэмтэй сургалт гэж нэрлэдэг ч агуулга нь сургууль бүрд эрс өөр — заримд нь зөвхөн оройн цаг, заримд нь долоо хоногийн шалгалт, гарах эрх зэрэг нэмэлт журамтай байдаг.
Хэнд тохирох вэ:
- Тохирно: ганцаараа байхад төлөвлөгөөгөө барьж чаддаггүйгээ мэддэг хүн; богино хугацаанд дээд зэргээр шахах хүсэлтэй хүн
- Тохирохгүй: ажил, гэр бүлийн үүрэгтэй, өдрийн хуваарь уян хатан байх шаардлагатай хүн; хэт хатуу орчинд эсэргүүцэл төрдөг зан төлөвтэй хүн
Аль загвар үйлчилж байгаа, ирцийг хэрхэн бүртгэдэг, зөрчилд ямар журам хэрэглэдгийг бүртгүүлэхээсээ өмнө заавал тодруулаарай. Энэ мэдээлэлгүйгээр очсон хүн эхний долоо хоногтоо хамгийн их гайхширдаг.
Өдрийн давталтын гогцоо
Ямар түвшинд байснаас үл хамааран ажилладаг бүтэц нь ижилхэн — өдөр бүр хаагддаг жижиг гогцоо:
- Хичээл дээр — багшийн зассан алдаанаас гурвыг тэмдэглэж авах (сонголтыг өөрөө хийх нь чухал)
- Хичээл тарсны дараа шууд — тэр гурвыг чангаар нэг удаа унших (2 минут)
- Оройн бие даалтад — тэр гурав тус бүрээр өөрийн шинэ өгүүлбэр зохиох (15 минут)
- Маргааш өглөө — тэдгээр өгүүлбэрээ хичээл эхлэхийн өмнө нэг харах (2 минут)
- Хичээл дээр — тэр гурвыг зориудаар ярианд оруулж хэрэглэх
Нийт цаг нь 20 минут орчим. Гэхдээ энэ гогцоо нэг алдааг таван өөр хэлбэрээр тархинд оруулдаг: сонсох, унших, бичих, санах, хэрэглэх. Оройг бүхэлд нь ширээнд өнгөрөөх төлөвлөгөөнөөс энэ богино гогцоо тогтвортой ажилладаг гэдгийг хичээлийн дараах цагийн тэнцвэрийн нийтлэлд ч мөн адил бичсэн байгаа.
Долоо хоногийн шалгах цэг
Өдрийн гогцоонд нэг зүйл дутдаг: чиглэл. Үүнийг долоо хоногт нэг удаа, 20 минутын дотор нөхнө.
- Энэ долоо хоногт тэмдэглэсэн алдаанууд маань ямар төрөл рүү давтагдаж байна вэ (цаг үе? угтвар үг? үгийн дараалал?)
- Тэдгээрээс дараагийн долоо хоногийн нэг зорилтыг гаргах
- Тэр зорилтоо багшдаа хэлж, хичээлийнхээ чиглэлд тусгуулах
Долоо хоног бүр нэг зорилт — олон биш. Гурван зорилттой долоо хоног нь зорилтгүй долоо хоногоос ялгаагүй өнгөрдөг.
Бичих дадлыг дэглэмд оруулах
Оройн давталтын хамгийн хямд, хамгийн тогтвортой хэрэгсэл бол өдөр тутмын богино бичилт. Хэдхэн өгүүлбэр бичих дадал яриаг хэрхэн түлхдэг механизмыг англи хэлний өдрийн тэмдэглэлийн нийтлэлд дэлгэрэнгүй бичсэн — дээрх гогцооны гурав дахь алхмыг яг тэр хэлбэрээр хийвэл хоёр дадал нэг болж нийлдэг.
Орчны нөлөө — өрөө хаана байх нь дэглэмд нөлөөлдөг
Дэглэм зөвхөн хүсэл зоригийн асуудал биш. Ганц өрөөнд суусан хүн төвлөрөл сайтай ч бууж өгөхөд хэн ч анзаардаггүй; хуваалцсан өрөөнд байгаа хүн нөхдийн хэмнэлд автдаг — сайн, муу аль ч чиглэлд. Энэ сонголтын нөлөөг дотуур байрны сонголтын нийтлэлээс урьдчилан жиших нь ашигтай.
Хичээлийн бус цаг бол сургалтын «нэмэлт» биш, үр дүнг тодорхойлдог үндсэн хэсэг. Зөв дэглэм бол урт биш — өдөр бүр давтагддаг богино дараалал. Тухайн сургуульд оройн бие даалт ямар хэлбэрээр зохион байгуулагддаг, багштай давталтаа хэрхэн уялдуулж болохыг хамтрагч агентлагаас урьдчилан тодруулаарай.