12 долоо хоногоос дээш суралцахад юу өөрчлөгддөг вэ — урт хугацааны хөтөлбөр, урам зоригийн муруй
Дөрвөн долоо хоногийн сургалт бол богино хурдны уралдаан: ирээд, шахаад, дуусгачихдаг. Арван хоёр долоо хоногоос дээш сургалт бол огт өөр төрлийн уралдаан. Энд хурд биш хэмнэл ялдаг бөгөөд хамгийн том дайсан нь бэрхшээл биш, дасал болох явдал юм.
Урт хугацааны сургалт төлөвлөж буй хүнд хамгийн хэрэгтэй мэдээлэл бол сургалтын агуулга биш — өөрийн урам зориг ямар муруйгаар явахыг урьдчилан мэдэх явдал. Тэр муруйг үе шатаар нь тайлбарлая.
1–4 дэх долоо хоног — суурь ба шок
Эхний үе шатны агуулга нь богино хугацааны сургалттай бараг ижил: түвшин тогтоох, багштай хэмнэл тогтоох, өдрийн дэглэмд дасах, орчинд дасан зохицох. Ялгаа нь ганцхан зүйлд байна — та яарахгүй байж болно.
Богино хугацаагаар ирсэн хүн эхний долоо хоногоос үр дүн хайж эхэлдэг. Урт хугацаагаар ирсэн хүнд эхний сар бол хөрөнгө оруулалтын үе: дуудлагын суурь, түгээмэл алдааны жагсаалт, сонсголын дасал — эдгээрийг яаралгүй, гүнзгий тавьж чадвал дараагийн хоёр сар хоёр дахин хурдан урсдаг.
5–8 дахь долоо хоног — хамгийн аюултай үе
Ихэнх хүний урам зориг яг энд унадаг. Шалтгаан нь энгийн:
- Эхний сарын хурдан ахиц дуусаж, ахиц мэдрэгдэхгүй болдог
- Шинэ орчны сонирхол өнгөрч, өдөр бүр давтагддаг болдог
- Гэр санагдах мэдрэмж ихэвчлэн энэ үед оргилдог
Энэ гурван зүйл нэгэн зэрэг ирдэг тул хүн үүнийг «би дэмий цаг үрж байна» гэж тайлбарладаг. Үнэндээ энэ бол сурах үйл явцын хамгийн бүтээмжтэй, харин хамгийн уйтгартай хэсэг — тархи хуримтлуулсан материалаа эмхлэн байрлуулж байгаа үе. Механизмыг нь ахиц зогссон мэт санагдах үеийн нийтлэлд дэлгэрэнгүй бичсэн бөгөөд урт хугацааны сургалтад энэ мэдлэг заавал хэрэгтэй болдог.
Энэ үед ажилладаг гурван арга:
- Хөтөлбөрөө өөрчлөх. Ярианы ангиас шалгалтын анги руу, эсвэл эсрэгээр. Агуулга солигдоход тархи дахин сэрдэг.
- Түвшингээ дахин хэмжүүлэх. Хэмжсэн ахиц бол мэдрэгдээгүй ахицын эсрэг эм. Дахин үнэлгээ хийлгэх боломж, давтамж нь сургууль бүрд өөр тул урьдчилан асуух хэрэгтэй.
- Зорилгоо жижиглэх. «Англиар сайн ярьдаг болно» гэсэн зорилго энэ үед ажиллахаа больдог. «Энэ долоо хоногт утсаар ярих дасгалыг гурван удаа хийнэ» гэсэн зорилго ажилладаг.
9–12 дахь долоо хоног — хэлбэр орох үе
Энэ үеэс олон хүн өөрийгөө биш, эргэн тойрныхоо хариу үйлдлээр ахицаа мэдэрч эхэлдэг: багш илүү хурдан ярьж эхэлдэг, шинээр ирсэн суралцагч танаас зөвлөгөө асуудаг, ярианы дундах завсарлага богиносдог.
Хөтөлбөрийн хувьд ч шилжилт гардаг:
- Дүрмийн засвараас бодлын илэрхийлэл рүү — «зөв үү» биш «байгалийн сонсогдож байна уу» гэсэн асуулт руу
- Ерөнхий сэдвээс өөрийн салбарын сэдэв рүү — ажил, мэргэжил, ярилцлагын нөхцөл байдал
- Хариултаас асуулт руу — ярианы санаачилгыг өөрөө барих дасгал
Хэрэв төгсгөлийн зорилго тань ажил, ажлын байрны ярилцлагатай холбоотой бол энэ үе шатыг ажлын ярилцлагад бэлтгэх нийтлэлийн бүтэцтэй уялдуулан төлөвлөх нь хамгийн үр дүнтэй.
13 дахь долоо хоногоос цааш — өөрийн хөтөлбөр
Дөрвөн сараас цаашлах үед стандарт хөтөлбөр ганцаараа хүрэлцэхгүй болдог. Энэ үед суралцагч өөрөө хөтөлбөрийнхөө захиалагч болох ёстой: ямар сэдвээр ярих, ямар материал ашиглах, ямар үр дүнд хүрэх зорилготойгоо багш нартайгаа тохирч ажиллана. Хичээлийг ийм хэлбэрээр өөрчлөх боломж, хязгаар нь сургууль бүрд өөр тул урт хугацааны төлөвлөгөөг эхнээс нь ярилцаж тохирох нь зөв.
Урт хугацаанд заавал төлөвлөх дөрвөн зүйл
Амралтын өдрүүд. 12 долоо хоногийг тасралтгүй шахах гэсэн хүн 7 дахь долоо хоногт унадаг. Долоо хоног бүр нэг бүтэн амралтын өдөр, сард нэг удаа кампусаас бүрэн гарах өдөр — энэ хоёр дүрэм маш сайн ажилладаг. Үүнээс гадна өдрийн хуваариасаа сурах ширээнээсээ хөндийрч, бие махбодоо хөдөлгөх богино цаг гаргаж байгаарай. Амрах орон зай, хөдөлгөөнтэй завсарлага бол урт хугацааны сургалтад тансаглал биш, ачааллыг тэсвэрлэх нөхцөл юм.
Хугацаа сунгах, богиносгох боломж. Төлөвлөгөө өөрчлөгдөж болно. Сунгах, богиносгох тохиолдолд төлбөр, өрөөний хуваарилалт, бичиг баримт хэрхэн шийдэгддэг журам нь сургууль бүрд өөр — гэрээ байгуулахаасаа өмнө тодруулаарай.
Бичиг баримт, оршин суух журам. Урт хугацаагаар суралцахад нэмэлт бүртгэл, сунгалт шаардлагатай болох нь бий. Журам, шаардлага цаг хугацаанд өөрчлөгддөг тул оршин суух зөвшөөрөл, суралцах бичиг баримтын нийтлэлийг лавлах цэг болгож ашиглаад, эцсийн баталгааг агентлагаас авах нь зөв.
Санхүү. Урт хугацаанд сарын зардал нь сургалтын төлбөрөөс гадна өдөр тутмын зардлаас бүрддэг. Тооцооны бүтцийг Кларк дахь зардлын задаргаанаас хараад, өөрийн хугацаанд тохируулан бодоорой — үнэ, ханш цаг хугацаанд өөрчлөгддөг тул тухайн үеийн тоог заавал шинэчилж тодруулах хэрэгтэй.
Хэнд урт хугацаа тохирох вэ
- Тэг эсвэл анхан шатнаас эхэлж, ярианы бодит чадвар руу гарах зорилготой хүн
- Тодорхой шалгалтын оноог хугацаатай шаарддаг хүн — гэхдээ ямар ч сургууль, багш оноог урьдчилан баталгаажуулж чадахгүй гэдгийг санах хэрэгтэй
- Гадаадад ажиллах, суралцах гэсэн дараагийн алхамтай, түүндээ бэлдэж буй хүн
Харин зорилго нь тодорхойгүй байхад «удаан байвал сайжирна» гэсэн бодлоор урт хугацаа сонгох нь хамгийн үнэтэй алдаа. Хугацаа өөрөө үр дүн авчирдаггүй — хугацаа бүтэцтэй нийлж байж үр дүн болдог.
Урт хугацааны сургалт бол тэвчээрийн уралдаан биш, төлөвлөлтийн ажил. Ахицаа хэмжих, хөтөлбөрөө өөрчлөх, амрах цагаа хамгаалах гурван зуршил байвал арван хоёр долоо хоног богино санагдаж эхэлдэг. Хугацаа сунгах журам, хөтөлбөр солих боломж, урт хугацааны нөхцөл ямар байдгийг хамтрагч агентлагаас урьдчилан харьцуулж лавлаарай.