Dinlediğimi anlamıyorum: aşama aşama çözüm

"Okuyunca anlıyorum ama dinleyince hiçbir şey anlamıyorum." Dil eğitiminde en sık duyulan cümlelerden biri budur ve çoğu zaman yanlış teşhis edilir. Kişi "daha çok dinlemem lazım" der, kulaklığı takar, aylarca dinler ve pek bir şey değişmez.

Çünkü "anlamamak" tek bir sorun değil. Dört farklı kaynağı var ve her birinin çözümü ayrı. Önce kendinizinkini bulun.

Dört olası kaynak

Kaynak 1: Kelimeyi zaten bilmiyorsunuz

En basit ve en yaygın olanı. Yazılı olarak görseniz de anlamayacağınız kelimeler duyuyorsunuz. Bu bir dinleme sorunu değil, kelime dağarcığı sorunudur.

Nasıl anlarsınız: Aynı parçanın metnini okuduğunuzda hâlâ anlamıyorsanız kaynak budur.

Çözüm: Dinleme çalışmasını bırakıp okuma ve kelime çalışmasına ağırlık verin. Dinlediğiniz konudaki temel elli kelimeyi öğrenmek, aynı parçayı on kez dinlemekten daha hızlı sonuç verir. Kelimeleri kaydetme yöntemi için günlük tutma yazımıza bakabilirsiniz.

Kaynak 2: Kelimeyi biliyorsunuz ama sesini tanımıyorsunuz

Bu en can sıkıcı olanıdır. Kelimeyi gördüğünüzde tanırsınız, duyduğunuzda tanımazsınız. Çünkü zihninizde o kelimenin yanlış bir ses kaydı vardır.

Nasıl anlarsınız: Metni okuyunca "aa, bunu biliyordum" diyorsanız kaynak budur.

Çözüm: Telaffuz ve dinleme aynı madalyonun iki yüzüdür. Bir kelimeyi doğru söyleyebiliyorsanız, duyduğunuzda tanırsınız. Bu yüzden dinleme sorununun çözümü çoğu zaman telaffuz çalışmasıdır. Yöntemi telaffuz yazımızda adım adım anlattık.

Kaynak 3: Kelimeler birbirine yapışıyor

Doğal konuşmada kelimeler tek tek söylenmez. Sesler birleşir, düşer, yumuşar. Ders kitabındaki net söyleyişe alışmış bir kulak, gerçek konuşmada duvara toslar.

Nasıl anlarsınız: Yavaş konuşulduğunda anlıyor, normal hızda kaybediyorsanız kaynak budur.

Çözüm: Hız değil, birleşme kalıpları çalışılır. Kısa bir parçayı önce yavaş, sonra normal hızda dinleyin; metni takip ederek hangi kelimelerin birleştiğini işaretleyin. Bu, ders içinde öğretmeninizden isteyebileceğiniz somut bir çalışmadır.

Kaynak 4: Anlıyorsunuz ama yetişemiyorsunuz

Kelimeleri tanıyorsunuz, sesleri ayırt ediyorsunuz; fakat cümlenin başını işlerken konuşmacı üç cümle daha söylüyor ve kopuyorsunuz.

Nasıl anlarsınız: İlk on saniye iyi gidiyor, sonra kayboluyorsanız kaynak budur.

Çözüm: Bu bir işlem hızı sorunudur ve tek çaresi hacimdir. Ama rastgele hacim değil: anladığınızın biraz üstünde materyalle, düzenli olarak. Yüzde seksenini anladığınız bir parça ideal zorluktadır. Yüzde otuzunu anladığınız parça sizi geliştirmez, yıldırır.

Haftalık uygulanabilir bir plan

Dört kaynaktan hangisinde olursanız olun, aşağıdaki düzen işe yarar. Günde toplam otuz dakika yeterlidir.

Bu döngünün kilit noktası aynı parçaya dönmektir. Her gün yeni bir şey dinlemek kulağı yormaktan başka işe yaramaz; aynı parçayı beş kez farklı biçimde işlemek, beş farklı parçayı bir kez dinlemekten kat kat etkilidir.

Ders dışı çalışma saatlerini nasıl kuracağınızı çalışma rutini yazımızda anlattık.

Sınıfta neyi isteyeceğinizi bilin

Bire bir dersin en verimli kullanımı, öğretmene somut bir talep vermektir:

• "Bugün normal hızda konuş, ben özetleyeyim."
• "Şu parçadaki birleşen sesleri birlikte işaretleyelim."
• "Bana bir hikâye anlat, sonra ben tekrar anlatayım."
• "Anlamadığımda tekrar etme, farklı kelimelerle söyle."

Son madde özellikle değerlidir; çünkü gerçek hayatta kimse cümlesini birebir tekrar etmez, farklı kelimelerle söyler. Bu duruma alışmak, dinleme becerisinin gerçek sınavıdır.

Kapanış

Dinleme sorununun çözümü "daha çok dinlemek" değil, doğru kaynağı bulup ona uygun çalışmaktır. Kelime eksikse okuyun, ses tanınmıyorsa telaffuz çalışın, birleşme kalıpları takılıyorsa metinle dinleyin, hız yetmiyorsa hacim artırın.

Kendi tıkanma noktanızı belirlemek ve programı buna göre kurmak için partner acenteye danışın; ders dağılımını dinleme ağırlıklı biçimde ayarlamak mümkündür.

← Tüm yazılara dön